Câu hỏi gửi con gần nhà hay gần chỗ làm thực ra là câu hỏi ai đưa, ai đón và con phải ngồi trên đường bao lâu mỗi ngày. Nếu nhà có người đón con đúng giờ trường trả, và địa chỉ nhà thuộc địa bàn của trường công lập gần đó, gửi gần nhà thường đỡ nhất. Nếu cả bố lẫn mẹ đi làm xa, không ai ở nhà, chỗ gần nơi làm có thể hợp hơn, nhưng khi đó con thường không thuộc địa bàn của trường công lập ở đấy, nên phương án thực tế là cơ sở tư thục đã được cấp phép hoặc xin học ngoài địa bàn nếu còn chỗ.
Không có lựa chọn đúng cho mọi nhà. Phần dưới đây giúp gia đình đặt các yếu tố lên bàn: cách được nhận ở mỗi nơi, lộ trình thật, ngày con ốm, ngày bố mẹ đổi việc. Làm xong bài tập nhỏ này, bạn sẽ thấy phương án nào hợp với nhà mình trong năm nay.
Bắt đầu từ lịch của người lớn, không từ trường
Nhiều gia đình bắt đầu bằng việc đi xem trường, rồi mới nghĩ ai đưa đón. Thứ tự ngược lại thường đỡ phải đổi giữa năm. Hãy viết ra giờ đi làm, giờ tan làm của bố, của mẹ, số ngày làm thêm, ca đêm nếu có, và người lớn khác có thể giúp: ông bà, cô dì, hàng xóm thân.
Sau đó viết giờ nhận trẻ và giờ trả trẻ thường gặp của trường công lập ở địa bàn. Thông tin này có trong thông báo hoặc hỏi trường là có. Đặt hai bảng giờ cạnh nhau, bạn thấy ngay khoảng hở: buổi sáng ai đưa được trước giờ làm, buổi chiều ai đón kịp trước giờ trường trả.
Nếu khoảng hở chỉ vài chục phút và có người giúp được, gửi gần nhà là hợp. Nếu khoảng hở rơi vào cả hai đầu ngày, và không ai ở nhà, gia đình cần nhìn sang cơ sở có giờ đón muộn hơn, thường là tư thục, hoặc cơ sở gần chỗ làm của một trong hai người. Bước này không cần đi đâu, chỉ cần một buổi tối ngồi cùng nhau với tờ giấy.
So ba phương án thường gặp
Bảng nêu điều thường gặp, không đúng cho mọi nơi. Cột cuối là chỗ bạn ghi câu cần hỏi cho trường hợp của nhà mình.
| Phương án | Cách được nhận | Điều thuận | Điều cần tính | Hỏi ai |
|---|---|---|---|---|
| Công lập gần nhà | Theo địa bàn nơi ở của con, xét theo kế hoạch tuyển sinh | Quãng ngắn, quen bạn cùng khu, gần trường tiểu học sau này | Giờ trả cố định, nhà trẻ có thể hết chỗ | Trường, UBND xã, phường |
| Cơ sở gần chỗ làm | Thường là tư thục tự tuyển, hoặc công lập diện ngoài địa bàn nếu còn chỗ | Bố mẹ đón ngay khi tan làm, gần khi con ốm giữa giờ | Con đi cùng bố mẹ quãng dài, đổi việc là đổi chỗ học | Cơ sở, UBND nơi cơ sở đặt lớp |
| Gần nhà ông bà | Theo địa bàn nhà ông bà nếu con cư trú ở đó, không thì tư thục | Có người đón, chăm khi con ốm | Giấy tờ cư trú của con, quãng đi về mỗi ngày của bố mẹ | Trường gần nhà ông bà, công an cấp xã |
Cách được nhận là cột hay bị bỏ qua. Con chỉ được xét như trẻ trong địa bàn ở nơi con có thông tin cư trú. Gửi con gần nhà ông bà mà con không cư trú ở đó thì trường công lập ở đấy thường chỉ xét khi còn chỗ.
Gần chỗ làm có xin được trường công lập không
Thường là khó, vì chỗ làm của bố mẹ không phải nơi cư trú của con. Trường công lập ưu tiên trẻ trong địa bàn. Một số địa phương cho phép nhận trẻ ngoài địa bàn khi trường còn chỗ, và quy định này có trong kế hoạch tuyển sinh. Bạn có thể hỏi: "Trường có nhận trẻ ngoài địa bàn không, nếu có thì gia đình nộp đơn khi nào?"
Ở một số khu công nghiệp, địa phương hoặc doanh nghiệp có nhà trẻ, trường mầm non dành cho con người lao động. Cách nhận của những nơi này khác nhau: có nơi theo địa bàn, có nơi theo nơi làm việc của bố mẹ. Hỏi bộ phận nhân sự hoặc công đoàn của công ty để biết.
Dù chọn đường nào, đừng bỏ hồ sơ ở trường đúng địa bàn nơi ở khi chưa chắc chỗ gần công ty có nhận. Nếu cơ sở gần chỗ làm từ chối, bạn vẫn còn đường ở gần nhà. Khi hỏi cơ sở gần chỗ làm, hỏi luôn giờ trả trẻ muộn nhất và ngày lễ có nhận trẻ không, vì lý do chọn chỗ này là để khớp giờ của bố mẹ; nếu giờ không khớp thì lợi thế cũng hết.
Đi thử lộ trình trước khi quyết
Một buổi sáng và một buổi chiều đi thử cho bạn nhiều thông tin hơn mọi bảng so sánh. Làm vào ngày thường, đúng giờ thật:
- Xuất phát từ nhà đúng giờ bạn sẽ đưa con, đi tới cơ sở định gửi, ghi số phút.
- Từ cơ sở đi tiếp tới chỗ làm, ghi thêm số phút và xem có kịp giờ vào làm không.
- Buổi chiều, đi từ chỗ làm tới cơ sở vào đúng giờ tan làm, xem có kịp giờ trả trẻ không.
- Ghi những đoạn kẹt xe, đoạn ngập khi mưa, đoạn không có chỗ dừng xe trước cổng.
- Thử thêm một ngày mưa nếu được, vì trẻ nhỏ ngồi xe máy trong mưa là chuyện khác hẳn ngày nắng.
- Tính tổng thời gian con ngồi trên xe mỗi ngày, rồi hỏi cả nhà: con chịu được không, người đưa chịu được không.
Nhiều gia đình đổi ý sau bước này. Chỗ gần công ty trông có vẻ tiện, nhưng con phải dậy sớm hơn, ngồi xe lâu hơn qua đường lớn giờ cao điểm.
Ví dụ giả định: hai người làm hai hướng ngược nhau
Chị Mai làm ở phía bắc thành phố, anh Quân làm ở phía nam, nhà ở giữa. Con ba tuổi. Ban đầu chị định gửi con gần công ty mình vì chị tan sớm hơn. Đi thử, chị thấy mỗi sáng con ngồi xe gần một giờ, và ngày chị đi công tác thì anh Quân không có cách nào đưa con sang phía bắc rồi quay về phía nam kịp giờ.
Họ kiểm địa bàn: nhà thuộc trường công lập cách vài trăm mét, nhóm lớp ba tuổi còn chỗ. Bà nội ở cách hai con phố, đón được buổi chiều. Cuối cùng, họ gửi con gần nhà: sáng ai đi trễ hơn thì đưa, chiều bà đón, bố mẹ đón ở nhà bà sau giờ làm.
Điều đáng học là họ không cãi nhau xem chỗ nào hợp hơn, mà đặt lịch của từng người lên bàn. Khi có lịch thật, câu trả lời gần như tự hiện ra. Họ cũng giữ một phương án dự phòng: nếu bà ốm, anh Quân xin về sớm hai ngày một tuần. Phương án dự phòng được bàn trước nên khi cần không ai phải xoay xở vào phút cuối.
Câu hỏi nên hỏi ở cả hai phía
Hỏi cùng một bộ câu ở trường gần nhà và cơ sở gần chỗ làm thì mới so được. Ghi câu trả lời vào hai cột cạnh nhau:
- "Nhà em ở địa chỉ này, cháu sinh năm này, năm nay cháu có thuộc diện trường nhận không, hay xét theo diện ngoài địa bàn ạ?"
- "Buổi sáng trường nhận trẻ từ mấy giờ, buổi chiều trả trẻ đến mấy giờ, có trông muộn thêm không?"
- "Khi cháu sốt giữa giờ, trường báo cho ai và trong bao lâu thì gia đình cần tới đón?"
- "Nếu gia đình đổi chỗ làm giữa năm, cháu nghỉ thì cần báo trước bao lâu?"
- "Ngày lễ, ngày trường nghỉ thì có lớp ghép hay trẻ nghỉ ở nhà?"
- "Trước cổng có chỗ dừng xe để đưa đón không, phụ huynh thường đứng chờ ở đâu?"
Câu đầu cho biết cách được nhận, những câu sau cho biết lịch hằng ngày. Một phương án có thể thắng ở câu đầu nhưng thua ở giờ trả trẻ, và ngược lại. Đừng chấm điểm hai nơi; chỉ xem nơi nào khớp với lịch thật của nhà mình.
Khi nào nên đổi phương án giữa năm
Chọn rồi không có nghĩa là phải giữ bằng mọi giá. Có vài dấu hiệu cho thấy phương án đang không hợp: người đưa đón thường xuyên trễ và con là đứa cuối cùng được đón, con ngủ gật trên xe gần như mỗi sáng, hoặc gia đình phải nhờ người khác đón quá nửa số ngày trong tháng.
Trước khi đổi, hỏi trường nơi định chuyển đến còn chỗ không, và hỏi trường hiện tại cách báo nghỉ. Với mầm non công lập, chuyển giữa năm phụ thuộc chỗ trống ở nơi đến, nên đừng rút con khỏi lớp cũ khi nơi mới chưa nhận chính thức. Nhiều gia đình chọn đợi hết học kỳ hoặc hết năm học để con không phải đổi lớp hai lần.
Nếu chưa đổi được ngay, thử điều chỉnh lịch người lớn trước: đổi người đưa buổi sáng, xin về sớm một ngày trong tuần, nhờ ông bà vài buổi chiều. Đôi khi chỉ cần dịch một khâu là cả lịch trở nên dễ thở.
Những điều hay bị bỏ qua
Ngày con ốm. Trẻ mầm non hay ốm vặt năm đầu. Gửi gần chỗ làm thì bố mẹ đón nhanh khi trường báo, nhưng ngày con nghỉ ở nhà ai trông? Gửi gần nhà thì người ở nhà, nếu có, đón được ngay và trông luôn những ngày con nghỉ.
Ngày bố mẹ đổi việc hoặc đổi ca. Chỗ làm đổi là chỗ gửi con gần công ty mất lý do. Chỗ gần nhà thì ít bị ảnh hưởng.
Năm lớp 1 sắp tới. Lớp 1 công lập xét theo nơi ở. Con học mầm non gần nhà thì đã quen đường, quen bạn sẽ học chung tiểu học. Đây là điểm cộng nhỏ, không phải lý do bắt buộc.
Chỗ để xe và lối vào cổng. Cơ sở gần công ty nằm trên đường lớn có thể không có chỗ dừng xe. Mỗi sáng dắt con qua dòng xe là việc nên tính trước.
Sức của người đưa đón. Ông bà đón được vài tháng không có nghĩa là đón được cả năm, nhất là mùa mưa. Hỏi thật lòng trước khi giao việc.
Câu hỏi thường gặp
Gửi con mầm non gần chỗ làm có được học trường công lập ở đó không?
Thường khó, vì trường công lập ưu tiên trẻ có thông tin cư trú trong địa bàn. Một số nơi nhận trẻ ngoài địa bàn khi còn chỗ, bạn hỏi trường và đọc kế hoạch tuyển sinh. Nếu không, phương án thực tế là cơ sở tư thục đã được cấp phép.
Có nên đăng ký tạm trú cho con ở gần công ty để được học công lập ở đó?
Không nên nếu con không thật sự sống ở đó. Đăng ký cư trú không đúng nơi ở là trái Luật Cư trú 2020, hồ sơ có thể bị trả và con có thể phải chuyển giữa năm. Hãy nộp ở trường đúng địa bàn hoặc xin diện ngoài địa bàn.
Trẻ mầm non ngồi xe bao lâu mỗi ngày là quá nhiều?
Không có con số chung, nhưng thời gian ngồi xe dài, nhất là giờ cao điểm và trời mưa, làm trẻ nhỏ mệt và dậy sớm hơn. Bạn đi thử lộ trình thật vài ngày, quan sát con và cân với lợi ích của từng phương án.
Gửi con gần nhà ông bà thì con có được xét như trẻ trong địa bàn không?
Chỉ khi con có thông tin cư trú tại nhà ông bà, ví dụ thường trú hoặc tạm trú ở đó và thật sự sống ở đó. Nếu con sống với bố mẹ nơi khác, trường gần nhà ông bà thường xét con như trẻ ngoài địa bàn.
Học mầm non gần chỗ làm có ảnh hưởng tới việc vào lớp 1 gần nhà không?
Không. Lớp 1 công lập xét theo nơi cư trú của trẻ, không theo trường mầm non đã học. Khi tới mùa tuyển sinh lớp 1, bạn đăng ký ở trường tiểu học phụ trách địa bàn nơi ở của con.
Nếu chưa quyết được thì có nên nộp hồ sơ ở cả hai nơi không?
Bạn có thể nộp ở trường công lập đúng địa bàn và hỏi cơ sở tư thục gần chỗ làm cùng lúc, miễn là khai đúng thông tin. Khi đã chọn, báo cho nơi còn lại sớm để trường xếp chỗ cho trẻ khác.