Ở phần lớn địa phương, trẻ năm tuổi thuộc địa bàn được dành chỗ trước trong trường mầm non công lập, vì đây là năm học gắn với phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ năm tuổi. Muốn con có chỗ ở lớp năm tuổi gần nhà, gia đình cần làm ba việc: xác định đúng trường phụ trách địa bàn nơi ở của con, xem năm sinh của con có đúng nhóm năm tuổi của năm học này không, và nộp hồ sơ trong đợt tuyển sinh theo kế hoạch của xã, phường.
Ưu tiên không có nghĩa là tự động. Trẻ đang học ở nhóm trẻ, trường tư thục hay ở quê với ông bà vẫn phải được đăng ký vào trường đúng địa bàn nếu gia đình muốn học công lập năm cuối. Phần dưới đây nói cách tính tuổi, các bước theo mùa, có nên chuyển lớp năm cuối, và vài việc nên tránh.
Vì sao lớp năm tuổi thường được dành chỗ
Giáo dục mầm non cho trẻ năm tuổi được Nhà nước đặt mục tiêu phổ cập, nên chính quyền địa phương phải theo dõi để trẻ năm tuổi trên địa bàn được đi học đủ năm. Vì vậy, khi phân chỗ, nhiều trường công lập xếp trẻ năm tuổi thuộc địa bàn trước, rồi mới tới trẻ bốn tuổi, ba tuổi và nhà trẻ. Luật Giáo dục 2019 cùng văn bản hướng dẫn hiện hành là gốc của chính sách này, còn cách làm cụ thể nằm trong kế hoạch tuyển sinh của từng địa phương.
Điều này dẫn tới một thực tế: năm con lên năm tuổi thường là năm dễ có chỗ ở trường công lập gần nhà nhất, kể cả khi những năm trước con không vào được. Nhiều gia đình gửi con ở nhóm trẻ hoặc trường tư thục từ nhỏ, rồi chuyển sang công lập đúng năm này. Ngược lại, có gia đình không biết nên không đăng ký, và tới khi hỏi thì đợt tuyển sinh đã qua.
Cũng cần nói rõ: chính sách ưu tiên lớp năm tuổi không biến trường công lập thành nơi duy nhất trẻ được học. Trẻ học năm cuối ở cơ sở tư thục đã được cấp phép vẫn được tính là đi học, và vẫn vào lớp 1 bình thường. Việc chọn ở lại hay chuyển là quyết định của gia đình, không phải điều bắt buộc.
Tính tuổi thế nào cho đúng nhóm năm tuổi
Tuổi tính theo năm sinh trong kế hoạch, không theo sinh nhật. Thông báo tuyển sinh thường ghi rõ trẻ sinh năm nào vào lớp năm tuổi. Con sinh đầu năm hay cuối năm thì vẫn cùng nhóm nếu cùng năm sinh. Đọc đúng dòng ghi năm sinh, đừng tự cộng trừ.
Năm sinh lấy từ dữ liệu dân cư của con. Trường đối chiếu với giấy khai sinh và thông tin của con trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu năm sinh hay họ tên trên VNeID sai, cần sửa ở cơ quan đăng ký hộ tịch, cư trú trước mùa tuyển sinh, không để tới khi nộp hồ sơ.
Học sớm hay học lại một năm là trường hợp riêng. Gia đình muốn con học lớp năm tuổi sớm hơn hay ở lại thêm một năm mẫu giáo thì phải hỏi trường và theo quy định hiện hành, thường cần lý do rõ ràng. Không nên tự khai sai năm sinh để xếp lớp.
Trẻ ở quê lên thành phố năm cuối vẫn được xét. Nếu con đã chuyển lên sống cùng bố mẹ và có thông tin cư trú tại nơi mới, con được xét ở trường của địa bàn nơi mới theo cách địa phương quy định. Hỏi trường xem cần thêm xác nhận gì.
Các bước theo mùa tuyển sinh lớp năm tuổi
Mốc ngày mỗi năm khác nhau nên bảng chỉ nêu thứ tự. Bạn ghi mốc thật vào cột cuối khi đọc thông báo của năm học hiện tại.
| Bước | Ai làm | Phụ huynh làm gì | Giữ lại gì |
|---|---|---|---|
| Kiểm thông tin của con | Phụ huynh | Mở VNeID xem họ tên, năm sinh, nơi thường trú hoặc tạm trú của con có đúng không | Ảnh chụp màn hình thông tin cư trú |
| Đọc kế hoạch tuyển sinh | UBND xã, phường ban hành | Tìm trường phụ trách địa bàn và năm sinh của nhóm năm tuổi | Bản chụp thông báo, ghi ngày đọc |
| Hỏi trường gần nhà | Trường mầm non | Hỏi cách nộp, giấy tờ, ngày nhận, có cần con đi cùng không | Ghi chú tên người trả lời |
| Nộp hồ sơ hoặc đăng ký | Phụ huynh | Nộp đúng hạn, đúng trường địa bàn; nếu trực tuyến thì làm sớm | Biên nhận hoặc mã đăng ký |
| Nhận kết quả | Trường | Xem danh sách, hỏi lớp, ngày nhập học | Thông báo trúng tuyển, lịch nhập học |
| Báo nơi đang học | Phụ huynh | Nếu con đang học nơi khác, báo trước để thanh toán và nhận lại đồ dùng | Xác nhận đã thôi học ở nơi cũ |
Bước đầu tiên làm sớm nhất được, vì sửa thông tin của con có thể mất thời gian. Bước cuối hay bị quên: báo nơi cũ quá sát ngày thường khiến gia đình phải đóng thêm một tháng không cần thiết.
Con đang học lớp tư gần chỗ làm: có nên chuyển về lớp gần nhà năm cuối
Câu này không có đáp án chung. Có vài điều đáng cân theo hoàn cảnh nhà mình. Thứ nhất là giờ đón trả: trường công lập gần nhà thường có giờ cố định, trong khi lớp gần chỗ làm có thể khớp giờ tan ca của bố mẹ hơn. Nếu chuyển về gần nhà mà không ai đón đúng giờ, lợi thế quãng đường mất đi.
Thứ hai là chuyện bạn bè và đường đi lớp 1. Lớp 1 công lập xét theo nơi ở chứ không theo trường mầm non con đã học, nên học năm tuổi ở đâu cũng không làm con mất chỗ lớp 1. Tuy vậy, học năm cuối ở trường gần nhà giúp con quen con đường, quen bạn cùng khu, những bạn sau này nhiều khả năng học chung tiểu học.
Thứ ba là khoản đóng và giấy tờ. Lớp tư thường thu theo tháng, có điều khoản báo trước khi nghỉ. Đọc lại thoả thuận trước khi nộp hồ sơ vào công lập. Nếu gia đình quyết ở lại lớp cũ, vẫn nên kiểm lại cơ sở còn được phép hoạt động đúng địa chỉ đang học, nhất là khi cơ sở vừa chuyển chỗ hay đổi chủ.
Anh Tùng, trong một ví dụ giả định, gửi con ở lớp tư gần công ty từ lúc con ba tuổi. Năm con năm tuổi, anh đăng ký vào trường công lập phường A gần nhà, rồi sắp xếp với vợ: buổi sáng anh đưa, buổi chiều bà ngoại sống cùng khu đón. Nhờ đọc thông báo sớm, anh nộp đúng hạn và báo lớp cũ trước một tháng.
Một địa bàn có trường chính và điểm lẻ: con học ở đâu
Nhiều trường mầm non công lập có một điểm chính và vài điểm lẻ rải trong các khu dân cư. Khi đọc thông báo, bạn thấy nhà mình thuộc địa bàn của trường, nhưng chưa biết con sẽ học ở điểm nào. Việc xếp lớp năm tuổi vào điểm nào thường do trường quyết định sau khi có danh sách, dựa trên số trẻ, phòng học và nơi ở của từng trẻ.
Điều này quan trọng với quãng đường. Điểm lẻ có thể ở ngay đầu ngõ, cũng có thể ở bên kia đường lớn. Khi nộp hồ sơ, bạn hỏi: "Năm nay lớp năm tuổi học ở điểm chính hay điểm lẻ, trẻ ở khu nhà em thường được xếp về điểm nào ạ?" Nếu có lý do chính đáng như anh chị em đang học cùng điểm, hoặc người đón chỉ đi được một hướng, hãy nói ngay lúc nộp hồ sơ để trường cân nhắc, thay vì xin đổi sau khi đã chia lớp.
Cũng có nơi trong một xã, phường có hai, ba trường cùng nhận trẻ, mỗi trường phụ trách một phần địa bàn. Nếu nhà bạn nằm sát chỗ phân chia, hãy hỏi bộ phận một cửa bằng địa chỉ đầy đủ. Câu trả lời của cán bộ, cộng với thông tin cư trú của con, là căn cứ chắc hơn mọi lời truyền miệng.
Việc nên tránh trong năm con năm tuổi
Những việc dưới đây đều là cái sai có thật, gặp lại nhiều năm liền:
- Không đăng ký vì nghĩ "trẻ năm tuổi thì trường tự gọi". Trường không có cách nào biết con bạn muốn học nếu bạn không nộp hồ sơ.
- Nộp ở trường gần chỗ làm trong khi nhà thuộc địa bàn khác, rồi bỏ lỡ đợt của trường đúng địa bàn.
- Chờ sát hạn mới mở VNeID và thấy năm sinh, chữ lót hay nơi cư trú của con bị sai.
- Khai năm sinh khác giấy khai sinh để con vào sớm hay muộn một năm.
- Đăng ký cư trú ở nhà người quen gần trường mong được xét trước. Hồ sơ cư trú không đúng nơi ở thật có thể bị trả, con có thể phải chuyển lớp giữa năm.
- Rút con khỏi lớp đang học trước khi có kết quả nhận chính thức ở trường mới, để rồi con ở nhà vài tuần.
Nếu lỡ một trong các việc trên, hỏi lại trường đúng địa bàn càng sớm càng tốt. Nhiều trường vẫn xét bổ sung khi còn chỗ, nhất là với trẻ năm tuổi thuộc địa bàn.
Câu nên hỏi trường khi đăng ký lớp năm tuổi
Khi gặp trường, bạn có thể hỏi: "Con em sinh năm này, ở địa chỉ này, năm nay có thuộc diện trường nhận vào lớp năm tuổi không ạ?" Nếu con đang học ở nơi khác, hỏi thêm: "Con em đang học lớp bốn tuổi ở cơ sở tư thục, chuyển sang thì gia đình cần mang thêm gì không?" Câu này giúp bạn biết có cần giấy xác nhận quá trình học hay chỉ cần hồ sơ thông thường.
Tiếp theo là những câu về sinh hoạt: giờ nhận trẻ buổi sáng, giờ trả buổi chiều, trường có tổ chức bán trú không, ngày nào phụ huynh được vào xem lớp. Những câu này không để so trường, mà để biết lịch nhà mình có khớp không. Cuối cùng, hỏi trường thông báo kết quả bằng cách nào và nếu có thay đổi thì liên lạc qua kênh chính thức nào.
Ghi lại tất cả trong một tờ giấy hoặc ghi chú điện thoại, chia ba cột: câu hỏi, câu trả lời, người trả lời. Khi về nhà bàn với người cùng đưa đón, tờ ghi chú này giúp cả nhà nhìn cùng một thông tin.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ năm tuổi có bắt buộc phải học trường mầm non công lập không?
Không bắt buộc. Trẻ năm tuổi được khuyến khích đi học đủ năm theo chính sách phổ cập, nhưng học ở trường công lập hay cơ sở tư thục đã được cấp phép là lựa chọn của gia đình. Trường công lập thường chỉ dành chỗ trước cho trẻ thuộc địa bàn.
Con sinh cuối năm có bị xếp sang lớp nhỏ hơn không?
Thường không. Kế hoạch tuyển sinh xếp lớp theo năm sinh, nên trẻ sinh đầu năm hay cuối năm vẫn cùng nhóm nếu cùng năm sinh. Trường hợp muốn học sớm hay học lại phải hỏi trường và theo quy định hiện hành.
Học mẫu giáo năm tuổi ở trường tư có ảnh hưởng tới việc vào lớp 1 công lập không?
Không. Lớp 1 công lập xét theo nơi cư trú của trẻ và kế hoạch tuyển sinh của địa phương, không theo trường mầm non trẻ đã học. Bạn chỉ cần đăng ký lớp 1 đúng địa bàn khi tới mùa.
Nếu đã lỡ đợt tuyển sinh lớp năm tuổi thì có còn cơ hội không?
Vẫn nên hỏi lại trường đúng địa bàn ngay. Nhiều nơi xét bổ sung khi còn chỗ, nhất là với trẻ năm tuổi thuộc địa bàn vì gắn với phổ cập. Mang theo thông tin cư trú và hỏi rõ ngày trường báo kết quả.
Thông tin của con trên VNeID bị sai thì có đăng ký lớp năm tuổi được không?
Nên sửa trước khi đăng ký, vì trường đối chiếu với dữ liệu dân cư. Bạn liên hệ cơ quan đăng ký hộ tịch hoặc công an cấp xã nơi cư trú để điều chỉnh, rồi chụp lại thông tin đã đúng để nộp kèm.
Con đang ở quê với ông bà, năm năm tuổi lên ở với bố mẹ thì xin học ở đâu?
Con được xét ở trường của địa bàn nơi mới khi đã sống và có thông tin cư trú cùng bố mẹ ở đó. Bạn đăng ký cư trú cho con tại chỗ ở thật, rồi hỏi trường gần nhà về giấy tờ và thời hạn nộp.