HocKhu.comHọc Khu
Chuyển nhà, chuyển trường

Sách giáo khoa, môn học khác nhau khi chuyển trường: kiểm gì với trường mới

Chuyển trường mà bộ sách, ngoại ngữ, tiến độ hay tổ hợp môn khác trường cũ: những chỗ cần hỏi trường mới trước ngày đầu và cách xoay xở không làm con quá tải.

A girl in a plain white shirt reading at a small desk in a rented room while her father stacks textbooks with plain covers beside her, seen from behind, warm lamp light

Hai trường có thể dạy cùng một chương trình mà vẫn khác nhau ở những thứ con cầm trên tay mỗi ngày: bộ sách giáo khoa, tiến độ bài học, môn ngoại ngữ, nội dung giáo dục địa phương, và ở THPT là tổ hợp môn lựa chọn. Việc cần làm là hỏi trường mới từng thứ trước ngày con vào lớp, không phải đợi con về kể "con không có sách" hay "lớp học bài này rồi".

Phần lớn khác biệt xử lý được trong vài tuần nếu biết sớm. Riêng tổ hợp môn ở THPT là chỗ có thể quyết định trường nào nhận được con, nên phải hỏi ngay từ lần gọi đầu tiên. Bài này đi qua từng chỗ có thể khác, câu nên hỏi và cách chuẩn bị.

Vì sao hai trường cùng chương trình vẫn khác nhau

Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành dùng chung cho cả nước. Về sách giáo khoa, đã có giai đoạn nhiều bộ sách cùng được phép sử dụng, mỗi trường hoặc địa phương chọn bộ cho từng môn, từng lớp; chủ trương dùng một bộ sách thống nhất toàn quốc được triển khai dần theo lộ trình. Trong giai đoạn chuyển đổi, hai trường cách nhau vài cây số vẫn có thể dùng sách khác nhau ở một số môn, một số lớp, cùng mục tiêu nhưng thứ tự bài và cách trình bày không giống nhau. Vì vậy đừng đoán, hãy hỏi trường mới năm học này lớp của con dùng sách nào.

Mỗi tỉnh lại có tài liệu giáo dục địa phương riêng, nói về lịch sử, địa lý, văn hoá, nghề truyền thống của tỉnh mình. Con chuyển từ tỉnh này sang tỉnh khác sẽ gặp một nội dung hoàn toàn mới ở phần này.

Ngoại ngữ, tin học và các môn tự chọn phụ thuộc giáo viên và điều kiện của từng trường. Có trường dạy ngoại ngữ từ lớp 1, có trường từ lớp 3; có trường có ngoại ngữ thứ hai, có trường không.

Ở THPT, học sinh học các môn bắt buộc cộng với một nhóm môn lựa chọn theo tổ hợp mà trường tổ chức. Mỗi trường chỉ mở một số tổ hợp tuỳ giáo viên và phòng học. Con đang học tổ hợp mà trường mới không có thì việc chuyển trường trở nên khó hơn nhiều.

Bảng kiểm: hỏi trường mới những gì

Mang bảng này khi đến gặp văn phòng hoặc giáo viên chủ nhiệm trường mới. Cột cuối cho biết mức gấp.

Chỗ có thể khácCâu hỏi nên hỏiGia đình chuẩn bị gìHỏi lúc nào
Bộ sách giáo khoaLớp của con dùng bộ sách nào cho từng môn?Mua hoặc mượn đủ sách trước ngày đầuTrước khi nộp hồ sơ
Tiến độ bài họcLớp đang học tới bài nào ở các môn chính?So với vở của con, đánh dấu phần chưa họcTuần trước ngày đầu
Ngoại ngữTrường dạy ngoại ngữ nào, từ lớp mấy, có ngoại ngữ thứ hai không?Hỏi cách theo kịp nếu con chưa họcTrước khi nộp hồ sơ
Nội dung giáo dục địa phươngCó tài liệu riêng không, con cần đọc thêm gì?Mượn tài liệu ở thư viện trườngTuần đầu
Tổ hợp môn (THPT)Trường có tổ hợp con đang học không? Nếu không thì xử lý thế nào?Mang theo thông tin tổ hợp đang họcNgay lần hỏi đầu tiên
Kiểm tra định kỳLớp sắp có bài kiểm tra nào, con mới đến làm thế nào?Không cần chuẩn bị gì ngoài nắm lịchTuần đầu

Bảng không có cột "trường nào dạy tốt hơn". Hai bộ sách khác nhau không có nghĩa bộ này hơn bộ kia; mục tiêu là giúp con chuyển từ cách trình bày này sang cách trình bày khác cho êm.

Khác bộ sách: xoay xở thế nào cho gọn

Khi trường mới dùng bộ sách khác, con cần sách của bộ đó để theo lớp, vì giáo viên giao bài, chữa bài theo sách. Có ba nguồn: mua mới ở hiệu sách, mượn ở thư viện trường, hoặc xin lại sách cũ của học sinh lớp trên mà phụ huynh trong lớp giới thiệu. Hỏi thư viện trường trước; nhiều trường có tủ sách dành cho học sinh mới chuyển đến.

Không cần bắt con học lại từ đầu bộ sách mới. Kiến thức cùng chương trình nên phần lớn con đã học qua, chỉ khác thứ tự hoặc cách trình bày. Việc nên làm là cùng con lật mục lục của sách mới, đánh dấu những bài lớp đã học mà con chưa học ở trường cũ, rồi hỏi cô chủ nhiệm có cần ôn phần đó không.

Với sách bài tập và vở bài tập, hỏi cô xem lớp có dùng không, dùng quyển nào. Mua thừa vở bài tập là chuyện hay gặp nhất ở phụ huynh có con chuyển trường.

Sách cũ của trường cũ đừng vội bỏ. Khi con gặp phần chưa hiểu ở sách mới, đôi khi cách giải thích trong sách cũ lại dễ hiểu hơn với con, vì con đã quen.

Tiến độ lệch: học trước, học sau và cách bù

Hai trường không đi cùng một nhịp. Con có thể đến lớp mới đúng lúc lớp học những bài con đã học, như vậy là dễ thở. Ngược lại, lớp mới có thể đã đi qua vài bài mà trường cũ chưa dạy. Khi đó phần hụt cần được bù.

Cách bù nhẹ nhàng nhất là xin cô chủ nhiệm danh sách những bài con chưa học, rồi chia ra mỗi tối một chút trong vài tuần. Cô có thể gợi ý bài nào quan trọng, bài nào để sau. Cả nhà không cần thuê ngay lớp học thêm hay gia sư; nhiều khi chỉ cần một người lớn ngồi cùng con đọc lại bài trong sách.

Nếu con hụt nhiều, hoặc chuyển sang tỉnh khác có lịch năm học lệch hẳn, nói thẳng với cô để có hướng chung. Câu nói mẫu: "Thưa cô, ở trường cũ cháu mới học tới bài này, nhà em thấy lớp mình đã qua mấy bài. Cô chỉ giúp nhà em phần nào cháu cần xem lại trước, nhà em kèm cháu ở nhà ạ."

Chuyện con học trước một số bài cũng cần nói với cô, để cô biết con không phải học chậm khi con ngồi im trong giờ đó, chỉ là đã học rồi.

Mang gì sang lớp mới để cô nắm con đã học tới đâu

Giáo viên lớp mới không có thời gian đọc lại cả học kỳ của con. Một túi nhỏ gồm những thứ dưới đây giúp cô hình dung nhanh mà không cần hỏi đi hỏi lại:

  • Vở ghi các môn chính của học kỳ đang học, kể cả vở đã dùng hết trong học kỳ này.
  • Tên bộ sách con đã dùng ở trường cũ cho từng môn, ghi ra một tờ giấy.
  • Bài cuối cùng con đã học ở mỗi môn chính, hỏi cô chủ nhiệm cũ trước khi đi.
  • Môn ngoại ngữ con đã học và học từ lớp mấy.
  • Với THPT: tổ hợp môn đang học và các chuyên đề lựa chọn, nếu có.
  • Những hoạt động con đang làm dở như bài dự án nhóm, để cô biết vì sao con không có phần đó ở lớp mới.

Không cần mang bài kiểm tra hay kết quả học tập để chứng tỏ gì với cô mới; học bạ đã đi theo hồ sơ. Mục đích của túi này chỉ là để cô biết con đang đứng ở đâu trong chương trình, từ đó chỉ phần cần xem lại.

Đưa túi này cho cô chủ nhiệm trong buổi gặp ngắn trước ngày đầu hoặc ngay buổi đầu. Một trang ghi chú viết tay gọn gàng có ích hơn nhiều lời giải thích dài ở cổng trường lúc đông người.

THPT và tổ hợp môn: hỏi trước tiên

Ở THPT, học sinh học các môn bắt buộc cùng một nhóm môn lựa chọn theo tổ hợp mà trường mở. Khi xin chuyển trường, trường nơi đến cần biết con đang học tổ hợp nào và trường có tổ hợp đó không. Nếu có, việc chuyển gần như giống các cấp khác. Nếu không, con có thể phải đổi sang tổ hợp khác và học bù môn mới, điều này khó hơn nhiều khi đã qua giữa năm lớp 10 hoặc sang lớp 11, 12.

Vì vậy câu đầu tiên khi gọi cho trường THPT nơi đến không chỉ là "trường còn chỗ không", mà là "trường có tổ hợp này không, và lớp tổ hợp đó còn chỗ không". Một số trường có nhiều tổ hợp nhưng mỗi tổ hợp chỉ một vài lớp, nên còn chỗ ở trường không có nghĩa là còn chỗ ở đúng tổ hợp.

Nếu không trường nào gần nhà mới có tổ hợp phù hợp, gia đình có thể cân giữa việc để con học tiếp trường cũ thêm một thời gian, chọn trường xa hơn có tổ hợp đó, hoặc chấp nhận đổi tổ hợp. Mỗi đường có cái giá riêng; hỏi Sở GD&ĐT nơi đến nếu cần hướng dẫn chung về điều kiện chuyển trường ở cấp này.

Đây là quyết định nên để con cùng tham gia, vì con là người sẽ học các môn đó.

Ví dụ giả định và những việc không nên làm

Bé Na học lớp 4, chuyển trường giữa năm. Trường cũ dạy ngoại ngữ từ lớp 3, trường mới cũng vậy nhưng dùng bộ sách khác, và lớp mới đã học trước vài bài Toán. Mẹ bé hỏi trước ở văn phòng, mượn được sách Toán và tiếng Anh ở thư viện, xin cô danh sách bài lớp đã học. Hai tuần đầu, mỗi tối hai mẹ con đọc lại một bài trong sách mới. Đến tuần thứ ba, cô báo bé đã theo nhịp lớp.

Những việc nên tránh: mua trọn bộ sách và vở bài tập trước khi hỏi trường mới dùng bộ nào; đăng ký ngay một loạt lớp học thêm khi chưa biết con hụt bao nhiêu; so sánh trước mặt con rằng trường cũ "dạy kỹ hơn" hay trường mới "dạy nhanh hơn"; bỏ qua câu hỏi tổ hợp môn khi con học THPT.

Cũng đừng giấu cô chủ nhiệm chuyện con hụt bài vì ngại. Giáo viên quen với học sinh chuyển đến; biết sớm thì cô sắp xếp được, biết muộn thì con đã mất vài tuần ngồi trong lớp mà không theo kịp.

Câu hỏi thường gặp

Chuyển trường mà khác bộ sách giáo khoa thì có phải học lại không?

Không phải học lại từ đầu, vì sách nào cũng theo cùng một chương trình. Con cần sách của bộ trường mới dùng để theo lớp, rồi cùng cô chủ nhiệm xác định những bài lớp đã học mà con chưa học để bù dần.

Hỏi ở đâu để biết trường mới dùng bộ sách nào?

Hỏi văn phòng trường hoặc giáo viên chủ nhiệm lớp con sẽ vào. Nên hỏi trước ngày nộp hồ sơ để kịp mua hoặc mượn sách ở thư viện trường, tránh mua nhầm bộ.

Chuyển trường THPT mà trường mới không có tổ hợp môn con đang học thì sao?

Con có thể phải đổi sang tổ hợp khác và học bù môn mới, hoặc gia đình chọn trường khác có tổ hợp đó. Hỏi câu này ngay khi liên hệ trường nơi đến, và hỏi Sở GD&ĐT nếu cần hướng dẫn chung.

Lớp mới học nhanh hơn trường cũ thì bù bài thế nào?

Xin cô chủ nhiệm danh sách bài con chưa học, chia ra ôn mỗi tối một ít trong vài tuần. Không cần vội cho con học thêm nhiều nơi; nếu hụt nhiều thì bàn với cô để có hướng chung.

Chuyển sang tỉnh khác thì nội dung giáo dục địa phương học thế nào?

Mỗi tỉnh có tài liệu giáo dục địa phương riêng. Con học tiếp từ chỗ lớp đang học, có thể mượn tài liệu ở thư viện trường để đọc thêm phần đầu nếu cô thấy cần.

Có nên mua sẵn sách vở trước khi biết trường mới không?

Không nên. Mỗi trường có thể dùng bộ sách và vở bài tập khác nhau. Hỏi trường mới trước, rồi mua hoặc mượn đúng thứ lớp dùng để khỏi tốn tiền và đồ thừa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138