Nếu con dị ứng thức ăn, có hen suyễn, động kinh, tiểu đường hay cần uống thuốc trong giờ học, khi đi xem trường gần nhà bạn nên hỏi bốn điều trước tiên: trường có nhân viên y tế không và có mặt giờ nào, gia đình báo tình trạng của con cho ai và bằng giấy tờ gì, khi con lên cơn hay có phản ứng thì trường làm gì và gọi ai, và từ trường tới cơ sở khám chữa bệnh gần nhất mất bao lâu. Bốn câu này quyết định nhà mình cần chuẩn bị gì trước ngày nhập học.
Những câu hỏi này không nhằm đánh giá trường đủ hay thiếu. Trường nào cũng có giới hạn về người và trang thiết bị. Mục đích là để gia đình và trường cùng có một cách làm rõ ràng cho riêng con bạn, và để bạn biết chỗ nào gia đình phải bổ sung. Trẻ cần hỗ trợ học tập vì khuyết tật là một chuyện khác, cần trao đổi với trường và địa phương theo hướng dẫn riêng; bài này chỉ nói chuyện sức khoẻ hằng ngày.
Báo cho trường lúc nào và cho ai
Thời điểm tốt nhất để nói về sức khoẻ của con là ngay khi đi xem trường hoặc khi nộp hồ sơ, không đợi tới tuần đầu năm học. Lúc đó trường còn thời gian để ghi nhận, báo cho giáo viên chủ nhiệm và bếp nếu con ở bán trú. Nói sớm cũng giúp bạn biết trường xử lý những trường hợp như con thế nào, nếu cần thì gia đình có thời gian tính phương án khác.
Người nhận thông tin có thể là nhân viên y tế trường học, giáo viên chủ nhiệm, người phụ trách bán trú, hoặc văn phòng. Hỏi thẳng: "Con em bị dị ứng đậu phộng, gia đình nên báo cho ai và báo bằng hình thức nào ạ?" Có trường có mẫu phiếu sức khoẻ riêng, có trường nhận giấy của bác sĩ kèm thư của gia đình. Dù hình thức nào, nên có văn bản, vì lời nói qua lại dễ thất lạc khi đổi giáo viên hay đổi năm học.
Mỗi năm học nên báo lại, kể cả khi con học tiếp ở trường cũ. Giáo viên mới, người nấu mới có thể không biết điều năm trước đã báo.
Một cái sai hay gặp là chỉ dặn miệng cô giáo trong buổi đón con đầu tiên, giữa lúc cổng trường đông. Cô có thể nhớ, nhưng người dạy thay, người trông bán trú thì không. Thông tin sức khoẻ cần nằm ở chỗ mọi người trông con đều tra được, nên mới phải có giấy.
Giấy tờ sức khoẻ nên chuẩn bị gửi trường
Không phải trẻ nào cũng cần đủ các mục dưới đây. Chọn theo tình trạng của con, đánh dấu khi đã có.
| Giấy tờ, thông tin | Để làm gì | Xin hoặc lập ở đâu | Đã có chưa |
|---|---|---|---|
| Giấy của bác sĩ về chẩn đoán và lưu ý | Để trường biết chính xác tình trạng, không dựa vào lời kể | Cơ sở khám chữa bệnh nơi con đang theo dõi | |
| Danh sách thức ăn, chất con không dùng được | Để bếp bán trú và giáo viên ghi nhận | Gia đình lập theo hướng dẫn của bác sĩ | |
| Đơn thuốc và cách dùng trong giờ học | Để trường biết có nhận cho con uống thuốc không, ai giữ | Bác sĩ kê đơn; hỏi trường về quy định nhận thuốc | |
| Kế hoạch xử lý khi có phản ứng hoặc lên cơn | Để người trông con biết làm gì trong mấy phút đầu | Bác sĩ hướng dẫn, gia đình viết ngắn gọn | |
| Số điện thoại người liên lạc khẩn, có người dự phòng | Để trường luôn gọi được ai đó | Gia đình, ghi vào phiếu liên lạc | |
| Thẻ bảo hiểm y tế của con | Khi cần đưa con đi khám | Thông tin trên VNeID hoặc thẻ giấy |
Viết kế hoạch xử lý thật ngắn, đọc trong một phút là hiểu: dấu hiệu nhận biết, việc làm ngay, thuốc nào ở đâu, gọi ai. Một tờ dài nhiều chữ chuyên môn sẽ không ai kịp đọc lúc gấp.
Những câu nên hỏi trong buổi đi xem
Y tế trường học. Trường có phòng y tế và nhân viên y tế không, có mặt những buổi nào, buổi chiều hay giờ bán trú có ai không.
Thuốc của con. Trường có nhận giữ và cho con dùng thuốc theo đơn không, cần đơn của bác sĩ hay giấy đồng ý của gia đình, thuốc cất ở đâu, ai ghi nhận mỗi lần dùng.
Bữa ăn và đồ ăn ngoài. Nếu con ở bán trú, bếp có ghi nhận món con không ăn được không. Ngày lễ, sinh nhật có đồ ăn bạn mang tới thì giáo viên xử lý thế nào.
Thể dục và ngoài trời. Con hen suyễn hay dị ứng phấn hoa thì giờ thể dục, hoạt động ngoài trời có điều chỉnh được không, ai quyết.
Khi có chuyện. Con có phản ứng thì ai gọi cho gia đình, trong bao lâu, và trường đưa con tới đâu nếu cần khám gấp.
Thông tin của con được giữ thế nào. Hỏi ai được xem hồ sơ sức khoẻ của con, có dán danh sách ở lớp hay bếp không. Gia đình có thể muốn bếp và cô biết, nhưng không muốn cả lớp biết; nói rõ mong muốn đó với trường.
Quãng đường: từ trường tới nơi khám và từ nhà tới trường
Với trẻ cần theo dõi sức khoẻ, vị trí của trường có thêm một ý nghĩa: khoảng cách tới cơ sở khám chữa bệnh gần nhất và tới nhà. Khi đi thử quãng đường, bạn xem luôn trạm y tế xã, phường hoặc phòng khám gần trường nằm ở đâu, giờ cao điểm đi mất bao lâu. Đây không phải chuyện chọn trường, mà là chuyện biết trước để khi trường gọi, bạn không phải tra bản đồ trong lúc hoảng.
Quãng đường từ nhà tới trường cũng quan trọng hơn với trẻ hay phải về sớm. Nếu con dễ mệt, dễ lên cơn, người nhà cần đến đón trong thời gian ngắn. Trường theo địa bàn gần nhà thường có lợi thế ở điểm này, nhưng không phải lúc nào cũng vậy; đi thử mới biết.
Với con lớn tự đi học, hỏi thêm con mang thuốc dự phòng theo người được không, và tập cho con biết nói với ai khi thấy không ổn trên đường.
Ghi tên và vị trí nơi khám gần trường, gần nhà vào cùng tờ kế hoạch xử lý gửi trường. Người trông con hôm đó có thể là người mới, có sẵn trên giấy thì không ai phải hỏi lại trong lúc gấp.
Ví dụ giả định: bé nhà chị Ngọc dị ứng hải sản
Chị Ngọc có con gái sắp vào lớp 1, dị ứng tôm cua, từng có lần nổi mẩn khó thở phải đi cấp cứu. Khi đi xem trường tiểu học theo địa bàn, chị xin gặp nhân viên y tế. Chị hỏi trường có nhận giữ thuốc dự phòng không, nếu con ăn bán trú thì bếp biết bằng cách nào, và khi cần thì trường thường đưa trẻ đi khám ở đâu.
Trường cho biết có nhận thuốc kèm đơn và giấy đồng ý của gia đình, bếp có danh sách học sinh cần lưu ý đồ ăn do giáo viên chủ nhiệm chuyển xuống. Chị về xin bác sĩ một tờ ghi rõ dấu hiệu và cách xử lý ban đầu, viết thêm một trang ngắn bằng lời thường, ghi hai số điện thoại người nhà.
Đầu năm học, chị gửi bộ giấy tờ cho giáo viên chủ nhiệm và nhân viên y tế, nhờ chuyển tới bếp. Chị cũng dặn con nhận biết món có tôm cua, biết nói với cô khi thấy ngứa. Không có gì bảo đảm tuyệt đối, nhưng mọi người liên quan đều biết phải làm gì.
Danh sách kiểm trước ngày nhập học
Đánh dấu khi xong từng việc. Những việc chưa xong là việc ưu tiên trong tuần trước khai giảng.
- Đã báo trường tình trạng sức khoẻ của con bằng văn bản.
- Đã biết ai là đầu mối nhận thông tin: y tế, giáo viên, bếp.
- Đã có giấy của bác sĩ và kế hoạch xử lý ngắn gọn.
- Đã hỏi và làm theo quy định gửi thuốc của trường.
- Đã ghi số người liên lạc khẩn, có người dự phòng.
- Đã biết cơ sở khám gần trường và thời gian đi tới.
- Đã dạy con nhận biết dấu hiệu và biết báo ai.
- Đã hẹn báo lại khi đổi năm học hoặc đổi giáo viên.
Nếu chuyển nhà giữa chừng và con chuyển sang trường mới, làm lại danh sách này từ đầu với trường mới. Đừng nghĩ hồ sơ sức khoẻ sẽ tự đi theo học bạ.
Giữ một bản sao toàn bộ giấy tờ ở nhà và một bản chụp trong điện thoại của người hay đưa đón. Khi trường gọi gấp, người tới đón có ngay thông tin để nói với nơi khám, không phải chạy về nhà lục giấy.
Những lúc ngoài giờ học thường
Phần lớn sự cố về sức khoẻ ở trường không xảy ra trong tiết học bình thường mà vào những lúc khác nếp: buổi dã ngoại, ngày hội thể thao, tiệc cuối kỳ của lớp, giờ câu lạc bộ buổi chiều do người khác phụ trách. Lúc đó người trông con có thể không phải giáo viên chủ nhiệm, đồ ăn có thể do phụ huynh khác mang tới, và phòng y tế ở xa.
Khi đi xem trường, hỏi thêm: các buổi tham quan, dã ngoại có thông báo trước cho phụ huynh không, có giáo viên hay nhân viên y tế đi cùng không, thuốc dự phòng của con có được mang theo không. Với câu lạc bộ, lớp năng khiếu buổi chiều, hỏi người phụ trách có được chuyển thông tin sức khoẻ của con không, hay gia đình phải tự báo.
Với tiệc lớp, cách nhiều nhà dùng là gửi cô một hộp đồ ăn riêng an toàn cho con để dùng những hôm có tiệc, và dặn con chỉ ăn đồ trong hộp đó. Cách này cần trao đổi trước với giáo viên để cô thấy hợp lý và tiện làm, không biến con thành người bị tách riêng trước bạn bè.
Câu hỏi thường gặp
Trường tiểu học có nhân viên y tế thường trực không?
Tuỳ trường và tuỳ địa phương. Có trường có nhân viên y tế ở trường cả ngày, có trường chỉ một số buổi hoặc do giáo viên kiêm nhiệm. Hỏi trực tiếp trường về năm học hiện tại, nhất là giờ bán trú buổi trưa.
Gửi thuốc cho con uống ở trường có được không?
Nhiều trường nhận giữ và cho học sinh dùng thuốc theo đơn khi có giấy của bác sĩ và giấy đồng ý của gia đình. Quy định khác nhau giữa các trường, nên hỏi trước và không tự để thuốc trong cặp của trẻ nhỏ.
Con dị ứng thức ăn có ăn bán trú được không?
Nhiều trẻ vẫn ăn bán trú được nếu gia đình báo rõ bằng văn bản và bếp ghi nhận. Hỏi trường cách xử lý những ngày có món con không ăn được, và chuẩn bị phương án mang đồ ăn riêng nếu trường cho phép.
Có cần báo lại tình trạng sức khoẻ của con mỗi năm học không?
Nên báo lại vì giáo viên chủ nhiệm, người nấu, nhân viên y tế có thể thay đổi. Gửi lại bộ giấy tờ đã cập nhật vào đầu mỗi năm học và khi con chuyển trường.
Trẻ hen suyễn có phải nghỉ thể dục không?
Không nhất thiết. Hỏi bác sĩ mức vận động phù hợp, đưa hướng dẫn đó cho trường và hỏi giáo viên thể dục có thể điều chỉnh khi con mệt không. Mục tiêu là con tham gia an toàn, không phải đứng ngoài.
Có nên chọn trường gần cơ sở y tế?
Khoảng cách tới nơi khám là thông tin nên biết, nhưng thường không phải lý do chính để chọn trường. Điều quan trọng hơn là trường và gia đình có kế hoạch xử lý rõ ràng, người nhà đến đón được nhanh.